Marcussenorgel verhuist uit Moerdijk naar Den Haag

In de rooms-katholieke Stephanuskerk in Moerdijk werd begin juli een kostbaar instrument ontmanteld. Het beroemde Marcussenorgel verhuist naar de voormalige katholieke kerk in Klundert. Pijp voor pijp en register voor register werd het instrument van grote waarde uit elkaar gehaald. Maar al in de maand juni was het Marcussenkoororgel door de orgelbouwer Verschueren uit Heythuyzen opgehaald en naar zijn werkplaats vervoerd. Daar wordt het schoongemaakt en waar nodig gerepareerd. In september wordt het dan weer ingeladen en naar Den Haag vervoerd. Daar zal het een plek krijgen in onze oud-katholieke parochiekerk!

Geschiedenis van twee bijzondere orgels.

Watersnood
Moerdijk had als klein dorp zwaar te lijden tijdens de watersnood in 1953. Het kreeg een som geld uit het Nationaal Rampenfonds waarmee voor de geheel nieuw te bouwen rooms-katholieke St. Stephanuskerk een orgel kon worden gekocht. Dat was geld van de Deense overheid dat besteed moest worden aan orgels van Deense makelij. In dit geval betrof het de orgelbouwfirma Marcussen & Søn te Aabanraa. Doordat deze echter een grote orderportefeuille had, kon de realisatie van het nieuwe orgel pas in 1962 een aanvang nemen. Er kwam een tijdelijke oplossing: er kwam er een 2' positiefje met één manuaal en vijf registers van Marcussen naar Moerdijk. Dit instrumentje is blijven staan ook nadat het grote drie-manualige orgel vanuit Denemarken werd afgeleverd. Het koororgel is het kleinste Marcussen orgel in Nederland en bevindt zich net als het grote orgel in prima en nog authentieke staat, precies zoals Marcussen ze indertijd in Moerdijk heeft afgeleverd. 
(Voor de liefhebbers: de dispositie is Manuaal (C-f3): Gedakt 8, Fløjte 4, Principal 2, Gemshorn 2, Sivfløjte 1).

Marcussenorgels in de stijl van Schnitger en Garrels!

Marcussenorgels zijn de rolls royces onder de orgels. Zij zijn gebouwd in de stijl van de barok en naar het voorbeeld van de Noordduitse/Groningse orgels uit de 17e en de 18e eeuw. De grote voorbeelden daarbij zijn de orgels van de befaamde Hamburgse orgelmaker Arp Schnitger (1648-1719), bij wie de Rudolf Garrels, die in 1727 het orgel in onze kerk bouwde, de kunst had geleerd!

 
Dat Moerdijk zo'n groot orgel kreeg had te maken met de verwachting dat het dorp zou uitgroeien tot 20.000 inwoners. Dat gebeurde niet en het dorp kreeg ook nog te maken met een sterk gedaald kerkbezoek in de rooms-katholieke kerk en het tekort aan priesters. Gevolg daarvan is dat de Stephanuskerk afgelopen juni definitief aan de eredienst werd onttrokken en gesloopt zal gaan worden.

Een grote vraag was, wat er met de twee orgels moest gebeuren. Uiteindelijk heeft de Stichting Behoud Marcussenorgel geld ingezameld om het grote orgel te doen verhuizen naar de rooms-katholieke kerk in het nabijgelegen Klundert. Deze kerk is inmiddels ook aan de eredienst onttrokken, maar zal als cultureel centrum in gebruik blijven.

 

Een koororgel voor Den Haag?

 

Een andere vraag was, wat te doen met het kleine koororgel. Wens van het kerkbestuur van Moerdijk was dat het indien mogelijk voor gebruik in de eredienst bewaard zou blijven.

Het Haagse kerkbestuur kreeg hier lucht van en besloot zijn voelhorens eens te gaan uitsteken. “Hebben we dan al geen – groot en beroemd – orgel?”, zult u denken. Ja, dat hebben we en daar zijn wij ook heel blij mee. En natuurlijk zijn wij ook al in het bezit van ene piano, die enkele tijd gelden aan de parochie is geschonken en die bij diverse vieringen ook al haar eigen muzikale rol vervuld. Maar al enkele jaren kwam steeds weer de vraag op of het bezitten van een eigen klein orgel de verhuur van de kerk voor bepaalde concerten niet gemakkelijker en aantrekkelijker zou maken. Ook voor de begeleiding van kleinere vieringen – zoals huwelijksdiensten en de maandelijkse vespers – zou juist een klein orgel heel geschikt zijn. Om nog maar te zwijgen van de extra mogelijkheden voor de reguliere liturgievieringen (bijv. “meditatief” orgelspel tijdens de communie zoals op de koororgels van onze kerken in Utrecht en Schiedam gebeurt).

 

Omdat het kerkbestuur van Moerdijk zoals gezegd graag wilde dat het orgel een kerkelijke bestemming zou behouden, vroeg zij een verhoudingsgewijs laag bedrag voor dit orgel voor het geval aan die wens voldaan kon worden.

Leden van het Haagse kerkbestuur vergezeld van de organisten Liesbeth Bultman en Wouter Blacquière brachten een “werkbezoek” aan Moerdijk en waren enthousiast over het kleine orgel en de mogelijkheden die het biedt.

Maar toch; het orgel zou niet voor niks zijn. Het kerkbestuur vond het niet verantwoord voor een dergelijke aankoop geld aan het vermogen te onttrekken. Maar er deden zich onverwacht mogelijkheden tot financiering voor.

In 2011 overleed onze parochiaan Dick Brouwers. Dick was met hart en ziel verbonden aan onze kerk. Hij was een poëtisch en muzisch mens. Niet alleen schreef hij zelf prachtige gedichten, maar hij genoot ook in het bijzonder van de kerkmuziek. Hij was zolang zijn gezondheid het toeliet een trouw bezoeker van de maandelijkse vespers. Na zijn overlijden liet hij een ruim legaat, speciaal ook voor de instandhouding van de eredienst, aan onze parochie na. Het is in zijn geest, om een gedeelte van dat legaat te besteden aan de aanschaf van een koororgel.

De andere helft van de benodigde som geld werd geschonken door de Stichting Siardus, waarvan een oud-parochiaan voorzitter is. Deze stichting is genoemd naar de heilige Siardus, een Friese Norbertijnenabt die in 1230 overleed. De stichting zet zich in voor het bevorderen van het katholieke geloof in Nederland in de brede zin van het woord. Behalve het met subsidies ondersteunen van bijv. pastorale projecten, is ook één van de doelstellingen het conserveren van religieuze, culturele of aanverwante voorwerpen en/of objecten van algemeen religieus/maatschappelijk belang. De aanschaf van ons koororgel viel binnen deze doelstelling.

Dankzij de subsidie van de stichting Siardus en het legaat Brouwer kon het kerkbestuur besluiten om tot aanschaf van het koororgel over te gaan.

Zoals het er nu uit ziet zal het orgel in september naar onze kerk worden overgebracht. In een feestelijke viering op 13 oktober om 10.00 uur zullen wij het in gebruik gaan nemen. En natuurlijk hopen wij dat het al op Open Monumentendag te zien en te horen zal zijn!

 Website van de Parochie van de H.H. Jacobus en Augustinus Den Haag | Site design: Sync. Creatieve Producties, Hilversum