Engel, kroon en troon

Curieus is de staande engelenfiguur die dienst doet als credenstafel. Vermoedelijk in de 19de eeuw werd dit houten beeld met een dikke laag gips bedekt. In 1935 werd dit ontdekt en werd de engel in zijn originele staat hersteld. Eén van de vleugels is los. Toen die bij de reparatie werd afgenomen, bleek dat zich daaronder een holte bevond, afgesloten met een deksel. Waarschijnlijk heeft de engel ooit als reliekhouder gediend.

De voorkant van het altaar wordt al naar gelang de tijd van het kerkelijk jaar voorzien van een wisselend voorzetsel (antependium). De ouderdom hiervan varieert van 18de eeuw tot laat 20ste eeuw.
Als altaarkruis functioneert een kruis met een voet van opgelegd schildpad en een eenvoudig zilveren corpus. Het zilveren corpus van een geheel zilveren kruis dat vroeger op feestdagen werd gebruikt is voor enkele decennia bij een diefstal verdwenen! Het kruis met porseleinen corpus dat bij rouwdiensten werd gebruikt, wordt nu alleen nog gebruikt bij de kruisverering op Goede Vrijdag.
Op het altaar staat meestal een zestal grote barokke vergulde houten kandelaars, die dringend aan restauratie toe zijn. In de Advent en Veertigdagentijd en bij uitvaarten worden ze vervangen door zes tinnen kandelaars. Tot halverwege de 20ste eeuw werden deze tinnen kandelaars echter op feestdagen gebruikt. Ze werden dan namelijk zo gepoetst dat ze van zilver leken. Op deze manier dienden zij als vervanging van de in 19de eeuw verkochte zilveren altaarkandelaars.
Twee grote koperen kronen hangen in het schip van de kerk, de kleinste is afkomstig uit de in het begin van de 20ste eeuw gesloten Oud-Katholieke kerk van Rijswijk.

De ramen in de kerk zijn van kleurloos glas met fijn reliëf, behalve in het priesterkoor. Hier zijn in 1913 ter herinnering dat pastoor Berends twaalfeneenhalf jaar in de Haagse parochie werkzaam was, gebrandschilderde ramen met eucharistische symbolen geplaatst.


In het priesterkoor bevindt zich - voor een parochiekerk bijzonder - een bisschopszetel. Deze was oorspronkelijk de zetel van de aartsbisschop van Utrecht, Henricus Loos, (bisschop 1858-1873) wiens wapen geflankeerd door beeldjes van Willibrord en Bonifatius, de eerste bisschoppen van Utrecht, de rugleuning bekroond. In 1939 kreeg de toenmalige aartsbisschop echter een nieuwe troon, de oude schonk hij aan de bisschop van Deventer, mgr. Berends die in Den Haag woonde, (een drietal Haagse pastoors was in het verleden tegelijkertijd ook bisschop van Deventer). Nu wordt de zetel alleen gebruikt door de aartsbisschop als hij in Den Haag bij een viering aanwezig is.
Overigens prijkten tot het begin van de 20ste eeuw twee grote beelden van Willibrord en Bonifatius ter weerszijden van het orgel. Zij zijn rond 1905 bij een toen noodzakelijke restauratie om onbekende redenen verwijderd en spoorloos verdwenen.

Sinds enkele jaren hangen bij feestelijke vieringen twee laat 17de eeuwse zilveren armluchters aan de voorste pilasters in het kerkschip. Zij werden door de vader van Adriaan Wittert van Hoogland geschonken aan de door deze voor een belangrijk deel in 1698 gefinancieerde kerk van de H.H. Laurentius en Maria Magdalena aan de Oppert te Rotterdam. Deze luchters zijn aan de totale verwoesting van deze prachtige kerk bij het bombardement op 10 mei 1940 ontsnapt. Zij zijn nu een herinnering aan een familie die door haar bijdragen aan de totstandkoming van onze prachtige kerk mee heeft geholpen. Maar tegelijk zijn deze luchters ook wel een beetje een opwekking aan de mensen van nu om ook in onze dagen naar vermogen in hun voetsporen te treden.
De laatste grote restauratie van de kerk werd in 1954 afgesloten, maar kostbaar onderhoud aan de pronkkerk van Van Dalenoort blijft steeds nodig. Zo wacht het altaar op een intensieve opknapbeurt. Het is een uitdaging voor de Haagse oud-katholieken om bijna zonder subsidies dit huis van God en huis van de parochiegemeenschap, dat tegelijkertijd een cultuurhistorische parel van de residentie is, voor nu en voor de toekomst te bewaren.

 Website van de Parochie van de H.H. Jacobus en Augustinus Den Haag | Site design: Sync. Creatieve Producties, Hilversum